Cumhuriyetin İlan Süreci: Meclisteki Uzun Gece
1923 yılının Ekim ayının son günleri, Ankara'da sadece hava değil, siyasi atmosfer de oldukça serindi. Meclis sıralarında aylardır süren tartışmalar, yeni bir devletin doğuş sancılarını açıkça gözler önüne seriyordu.
Kritik Kararın Alındığı O Gece
Gazi Mustafa Kemal, yakın çevresiyle Çankaya Köşkü'nde yediği akşam yemeğinde tarihi cümleyi kurdu: "Efendiler, yarın Cumhuriyet'i ilan edeceğiz." Bu cümle, aslında yıllardır ilmek ilmek dokunan bir planın, Anadolu'nun dört bir yanında verilen bağımsızlık mücadelesinin en doğal sonucuydu.
Ancak meclis içinde farklı görüşler, eski rejime dönme arzusu taşıyanlar veya acele edildiğini düşünenler vardı. Gece yarısına kadar süren toplantılar, metinlerin hazırlanması ve anayasa komisyonundaki hararetli tartışmalar, 29 Ekim sabahına nasıl bir ülkenin uyanacağını belirliyordu.
"Milletin saltanat ve hakimiyet makamı yalnız ve ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi'dir."
Ankara'dan Yükselen Ses
29 Ekim 1923 günü saat 20:30 sularında, meclis salonunda 158 milletvekilinin katılımıyla ve "Yaşasın Cumhuriyet" sesleri eşliğinde teklif oy birliği ile kabul edildi. Artık egemenlik kayıtsız şartsız milletindi. Bu sadece bir rejim değişikliği değil, aynı zamanda köklü bir zihniyet devrimiydi.
O gece atılan adımlar, eğitimden hukuka, ekonomiden toplumsal yaşama kadar her alanda yapılacak devrimlerin de ilk ve en güçlü işaret fişeği oldu. Türkiye, küllerinden doğan modern bir ulus devlet olarak tarih sahnesindeki yeni yerini aldı.
Hasan Yetkin
Tarihçi / Yazar
Tarih araştırmacısı ve yazar. Uzun yıllar Cumhuriyet tarihi ve Türk siyasal hayatı üzerine akademik çalışmalar yürütmüştür. Motto Tarih platformunda bağımsız yazılar kaleme almaktadır.